De gevaren van elektronische sigaretten voor de vruchtbaarheid van mannen

Toen elektronische sigaretten halverwege de jaren 2000 op de markt kwamen, ontstond al snel het beeld dat ze een minder schadelijk alternatief voor roken zouden kunnen zijn. Inmiddels wordt steeds duidelijker dat dampen toch niet zonder risico’s blijft. Recente onderzoeken tonen aan dat e-sigaretten impact kunnen hebben op onze algehele gezondheid én op de vruchtbaarheid. Dankzij waterdamp kunnen gebruikers nicotine binnenkrijgen in dampvorm, in plaats van via rook. Een vaping-apparaat verbrandt geen tabak zoals traditionele sigaretten, maar verhit een waterhoudende vloeistof. Die vloeistof bevat allerlei bestanddelen: nicotine, smaakstoffen, maar ook verschillende chemicaliën die niet altijd even onschuldig zijn.

Samenstelling van e-sigaretten en gezondheidsrisico’s

Inhoudsstoffen onder de loep

E-sigaretten produceren geen teer of koolmonoxide, stoffen die bekend staan als zeer schadelijke componenten van tabaksrook. Voor veel rokers klonk dat aanvankelijk als een doorslaggevend voordeel. De overstap naar vaping nam dan ook sterk toe, zeker onder mensen die wilden stoppen met roken. Hoewel deze producten qua samenstelling verschillen van gewone sigaretten en vaak als minder gevaarlijk worden gezien, zijn er nog altijd risico’s door bepaalde chemicaliën, met hun eigen negatieve gevolgen. In veel producten vindt men bijvoorbeeld:

• Nicotine in dampvorm – de invloed hiervan dient niet onderschat te worden, zo waarschuwde een preventiedeskundige tijdens een symposium;
• Ultrafijne deeltjes die longschade kunnen veroorzaken, vooral bij frequent gebruik;
• Diacetyl, dat in verband is gebracht met longziekten (hoewel sommige fabrikanten claimen deze stof te mijden, is de afwezigheid ervan niet gegarandeerd);
• Metalen zoals lood, waarvan zelfs zeer kleine hoeveelheden al schadelijk blijken. Een toxicoloog benadrukte eens dat deze metaaldruppels nauwelijks traceerbaar zijn voor een leek;
• Acroleïne, een herbicide die soms in samenhang met longklachten wordt genoemd;
• Bepaalde glycolen die gerelateerd kunnen zijn aan ademhalingsproblemen, aldus enkele klinische waarnemingen;
• Cadmium, een metaal dat al langer als risicovol bekendstaat en eveneens voorkomt in klassieke sigaretten;
• Benzeen, bekend uit autovervuiling, maar ook in sommige e-liquids en aangemerkt als kankerverwekkend.

Hoe veilig zijn alternatieven eigenlijk?

Het valt volgens sommige experts nauwelijks te stellen dat vaping geen impact op de gezondheid heeft. Opvallend is vooral dat vloeistofsamenstellingen sterk van merk tot merk uiteenlopen. Sommige gebruikers signaleren pas na langere tijd klachten, variërend van een droge keel tot hardnekkige hoest. Worden deze verschijnselen eigenlijk niet te veel over het hoofd gezien ?

Onderzoek naar vaping en mannelijke vruchtbaarheid

Wat zegt actueel onderzoek?

De kennis over mannelijke vruchtbaarheid en de invloeden daarop groeit gestaag. Diverse, recent gepubliceerde studies suggereren dat vapen schadelijke effecten kan hebben op de spermakwaliteit. Zo bracht een groep onderzoekers uit Turkije (Sivas Cumhuriyet Universiteit) een opvallende link aan het licht tussen dampen en een vermindering van het aantal zaadcellen, lager libido en zelfs een afname van de grootte van de zaadballen bij proefdieren.

Nog meer inzichten uit de wetenschap

Een studie uit 2016 toonde aan dat zelfs nicotinevrije liquids hun effect kunnen hebben op het testosterongehalte bij ratten. Het University College London liet in 2017 zien dat producten mét nicotine sterker samenhangen met een afname van het aantal zaadcellen. Verder bevestigde een Deens onderzoeksteam in 2020 dat mannen die geregeld dampen, gemiddeld een lager aantal zaadcellen hebben dan leeftijdsgenoten die niet roken. Het bijzondere is dat dit risico in veel urologische klinieken vaak wordt onderschat – een uroloog wees hier recentelijk nog op tijdens een regionaal symposium. Sommige mannen merken pas laat op wat de effecten zijn.

Uw vruchtbaarheid beschermen in de praktijk

Wie serieus wil werken aan zijn vruchtbaarheid, doet er goed aan het contact met schadelijke stoffen zo veel mogelijk te vermijden. Veel rokers kiezen vaping als tussenstap naar volledige onthouding. Toch is het zo dat alleen volledig stoppen met elke vorm van roken zekerheid geeft dat uw « zwemmers » geen schade oplopen. Het verhaal gaat dat sommige mannen dankzij vaping minder trek in sigaretten hebben, maar uiteindelijk blijft het gezondheidsrisico bestaan.

Alternatieve methoden – zoals nicotinepleisters, kauwgom, zuigtabletten of medicatievrije aanpakken zoals hypnose en acupunctuur – worden vaak genoemd door specialisten wanneer men wil stoppen. Hulp vragen aan een zorgverlener is zeker geen overbodige luxe (sommige ervaren dat de motivatie hierdoor sterker wordt). Uiteindelijk hangt een gezond en bevredigend seksleven rechtstreeks samen met dit soort keuzes.