We hebben het allemaal wel eens meegemaakt: het lichaam produceert juist op het onhandigste moment een onverwacht geluid. Of dat nu een borrelende maag is tijdens een serieus gesprek, of winderigheid in een stille ruimte – zulke situaties zorgen geregeld voor ongemak. Hier volgt een overzicht van 10 ongemakkelijke geluiden die het lichaam soms voortbrengt, inclusief enkele praktische adviezen om deze momenten minder vaak mee te maken.
1. De borborygma
Hoe ontstaat dat borrelende geluid?
Borborygma is de medische term voor het bekende geknor van de maag. Eigenlijk ontstaat dit gerommel zodra lucht en vloeistoffen langs elkaar bewegen in de darmen, wat haast iedereen wel herken t. Als iemand merkt dat dit zich vaak herhaalt, loont het om rustiger te eten en elk hapje goed te kauwen. Kleine veranderingen leveren soms verrassend veel op – zo vertelde een diëtist dat mensen die hun tempo aanpassen, geregeld minder last lijken te ervaren. Sommige mensen herinneren zich zelfs gênante momenten in een collegezaal waarbij hun maag plots begon te borrelen; het blijkt dus een wijdverbreid fenomeen.
2. Winderigheid
Gasvorming: hoe komt het?
Winderigheid ontstaat als zich gas ophoopt in de darmen, waarna dit via de anus het lichaam verlaat. Na het eten van kolen of koolzuurhoudende frisdranken valt het op dat de kans op zo’n geluid beduidend groter wordt. Artsen raden vaak aan om deze producten met beleid te gebruiken, of eventueel het voedingspatroon iets aan te passen wanneer het probleem hardnekkig aanhoudt. Een voedingsdeskundige gaf aan dat een dagboek bijhouden over eten en klachten kan helpen om patronen op te sporen en te doorbreken. Overigens: alles vermijden wat gas veroorzaakt is nu eenmaal niet realistisch – vooral op feestjes valt soms niets te doen tegen onverwachte ongemakken.
Hik en krakende gewrichten: onverwachte reacties
De hik is een reflex waarbij het middenrif plots samenknijpt, tegelijkertijd sluiten de stembanden zich even kort. Het ‘hik’-geluid kent iedereen wel. En hoewel water drinken of de adem inhouden het probleem voor sommigen snel verhelpt, zijn er mensen bij wie het juist lijkt te verergeren. Niet zelden delen huisgenoten hun eigen wondermiddelen, maar één garantie bestaat er niet.
Krakende gewrichten klinken vaak onheilspellend, maar ontstaan meestal doordat gasbellen uiteenspatten tussen botten. Het resultaat kan soms luid zijn, wat in een rustige ruimte extra opvallend is. Volgens een fysiotherapeut hoeft men zich doorgaans geen zorgen te maken, zolang er geen pijn optreedt. Wie het geluid wat wil beperken, kan proberen onnodig rekken of buigen van vingers of knieën te voorkomen – al blijkt dat in de praktijk lastig vol te houden.
3. Snurken en piepen
Slapend lawaai: over snurken
Snurken ontstaat zodra de weefsels in de keel en het zachte gehemelte meetrillen bij het in- en uitademen tijdens de slaap. Slaapdeskundigen noemen slaap op de zij, geen alcohol voor het slapengaan en een goed gewicht als strategieën die kunnen helpen. Er zijn gevallen bekend waarbij een simpele verandering van slaappositie al direct verschil maakt. Op kamers hoor je wel eens mensen lachen om het nachtelijke geronk van hun huisgenoot; het gewone van het fenomeen blijkt groter dan men denkt.
Een piepende ademhaling: wanneer wordt het zorgelijk?
Piepen of een fluitend ademhalingsgeluid doet zich voor als lucht door nauwe of (deels) geblokkeerde luchtwegen stroomt. Denk aan situaties bij astma of chronische bronchitis. Komt dit vaker voor, dan verdient het aanbeveling met een arts te overleggen – zeker als er ook kortademigheid optreedt. Soms blijkt er een onderliggend probleem dat nader onderzoek vereist. Een longarts verklaarde eens dat piepen in rust meestal serieuzer is dan wanneer het alleen bij inspanning optreedt. Is het echt reden tot zorg? Bij twijfel vraagt men het toch best even na.
4. Tandenknarsen en niezen
Kauwspieren, spanning en reflexen
Tandenknarsen, ofwel bruxisme, doet zich vaak ongemerkt tijdens de slaap voor. Hierbij worden tanden krachtig op elkaar gedrukt of heen en weer geschoven, wat bij een aantal mensen uiteindelijk schadelijk kan zijn voor het gebit en kaakgewricht. Mondzorgprofessionals raden stressreductie aan of eventueel het dragen van een nachtbeschermer. Een mondhygiëniste merkte eens op dat sommigen baat hebben bij ontspanningstechnieken zoals mindfulness – al werkt dat niet altijd voor iedereen. Een vraag die regelmatig naar voren komt: merkt u zelf wanneer u knarst?
Niezen is een reflex die helpt om irriterende deeltjes uit de neus te verwijderen. Het valt zelden volledig tegen te houden, maar door bijvoorbeeld contact met dierenharen of pollen te vermijden, verminderen sommigen het aantal niesbuien. Eén arts gaf aan dat ’s ochtends niezen vaak met de omgeving te maken heeft, denk bijvoorbeeld aan huisstof, maar soms is het gewoon pech.
5. Neusbuilen en keelgeluiden
Neusbuilen of gek geluid uit de keel?
Neusbuilen – zo’n borrelend geluid dat uit de neus klinkt – heeft meestal te maken met slijmophoping in de bijholtes. Vooral bij verkoudheid of allergie kan dit verergeren. Sommige mensen merken dat een luchtbevochtiger gebruiken of hun neus spoelen het ongemak vermindert, vooral als ze gevoelig zijn voor droge lucht. Zangers en sprekers krijgen deze suggesties overigens vaak van hun stemcoach.
Geborrel in de keel hangt meestal samen met lucht die gevangen zit tussen amandelen en de tongbasis. Door vaker kleine slokjes water te nemen, voorkomen velen een droge keel en daarmee die merkwaardige geluiden. Een KNO-arts zei ooit dat leren accepteren soms de beste optie blijft; helemaal uitbannen lukt eigenlijk niemand.
Laatste punt: lichaamsgeluiden kunnen in gezelschap tot flinke gêne leiden. Toch is het geruststellend dat men via aandacht voor leefstijl en voeding best wat kan doen om deze situaties minder vaak tegen te komen. Al met al zorgt bewustzijn rondom deze alledaagse geluiden ervoor dat u meestal niet meer continu hoeft op te letten – het leven draait immers om méér dan alleen stilte.
